Είναι τέλος Οκτωβρίου, τα Χριστούγεννα πλησιάζουν και η θεία έχει ήδη ρωτήσει αν «φέτος θα φάει κανονικά». Το παιδί μπορεί να μην έχει σκεφτεί καν τις γιορτές — ή να ρωτά κάθε μέρα πότε θα στολίσετε. Εσύ, όμως, μπορείς να αρχίσεις να προετοιμάζεσαι τώρα, χωρίς να ξεκινήσεις από σήμερα την αντίστροφη μέτρηση για όλους.

Η βασική διάκριση είναι απλή: οι γονείς μπορούν να οργανώσουν από νωρίς· το παιδί χρειάζεται πληροφορίες στον χρόνο και με τον τρόπο που το βοηθούν. Κάποια παιδιά ηρεμούν όταν ξέρουν τα σχέδια εβδομάδες πριν. Για άλλα, η καθημερινή υπενθύμιση ενός γεγονότος που αργεί μπορεί να παρατείνει την αναμονή. Δεν υπάρχει ένα χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο που ταιριάζει σε όλα τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού.

Τώρα: κάνε τον απολογισμό πριν αρχίσει το «φέτος θα τα κάνουμε όλα αλλιώς»

Πάρε δέκα λεπτά και σημείωσε τρία πράγματα: τι ευχαρίστησε το παιδί πέρσι, τι το δυσκόλεψε και τι θέλετε να αλλάξετε φέτος. Κράτησέ το συγκεκριμένο: «η επίσκεψη κράτησε τέσσερις ώρες», «ο θόρυβος από τα πυροτεχνήματα το ενόχλησε», «του άρεσε να ανοίξει τα δώρα με την ησυχία του». Έτσι, δεν θα σχεδιάσεις γύρω από γενικές υποθέσεις τύπου «δεν του αρέσουν οι γιορτές».

Ρώτησε το παιδί με τρόπο που του ταιριάζει: «Τι θα ήθελες να κρατήσουμε από πέρσι;» ή δείξε δύο επιλογές: «Να στολίσουμε το δέντρο Σάββατο ή Κυριακή;» Αν δεν μπορεί ακόμη να απαντήσει, παρατήρησε τι το βοήθησε και τι το δυσκόλεψε. Η National Autistic Society προτείνει ο οικογενειακός σχεδιασμός να λαμβάνει υπόψη τις προσωπικές προτιμήσεις, επειδή οι ανάγκες και οι αισθητηριακές εμπειρίες διαφέρουν από άτομο σε άτομο. autism.org.uk

Νοέμβριος: οργάνωσε εσύ τα σημεία που συνήθως γίνονται παγίδα

Αν θα πάτε σε συγγενείς, μάθε ποιοι θα είναι εκεί, περίπου πόση ώρα θα κρατήσει η επίσκεψη και αν υπάρχει ήσυχος χώρος για διάλειμμα. Αν θα έρθει κόσμος στο σπίτι, αποφάσισε εκ των προτέρων ποιο δωμάτιο θα μείνει χωρίς επισκέπτες. Διάλεξε επίσης το σχέδιο εξόδου: δικό σας αυτοκίνητο, συγκεκριμένη ώρα αναχώρησης ή ένα συμφωνημένο σήμα για να κάνετε διάλειμμα.

Μίλησε στους συγγενείς πριν από τη γιορτή, όχι την ώρα που κάποιος ζητά επίμονα αγκαλιά: «Δεν πιέζουμε για φιλιά ή αγκαλιές. Θα χαιρετήσει όπως νιώθει άνετα. Αν χρειαστεί ησυχία, θα απομακρυνθούμε λίγο.» Αν υπάρχουν φαγητά που το παιδί μπορεί να φάει με άνεση, φρόντισε να υπάρχουν. Το γιορτινό τραπέζι δεν χρειάζεται να γίνει γευστική δοκιμασία με κοινό… πάρε απο το σπίτι ένα ταπεράκι με τα απαραίτητα, ώστε να γιορτάσει και το παιδί με τα αγαπημένα του εδέσματα.

Αυτή είναι η δική σου προετοιμασία — δεν χρειάζεται να ανακοινώσεις από τώρα κάθε λεπτομέρεια στο παιδί. Οι οδηγίες του NHS προτείνουν να διατηρούνται γνώριμα στοιχεία στη ρουτίνα και να εξηγούνται οι αλλαγές όσο νωρίτερα βοηθά το συγκεκριμένο παιδί. NHS

Όταν πλησιάζουν οι γιορτές: δώσε έναν χάρτη, όχι μια έκπληξη

Όταν το παιδί είναι έτοιμο για πιο συγκεκριμένες πληροφορίες, φτιάξτε μαζί ένα απλό πλάνο της ημέρας: πρωί σπίτι, μεσημεριανό στους παππούδες, διάλειμμα στο ήσυχο δωμάτιο, επιστροφή σπίτι. Ξεχώρισε τι είναι σίγουρο από τι μπορεί να αλλάξει: «Το φαγητό είναι στις δύο. Οι ξαδέλφες ίσως έρθουν μετά». Αν έχεις φωτογραφίες του χώρου ή των ανθρώπων, μπορεί να βοηθήσουν περισσότερο από μακροσκελείς εξηγήσεις.

Ρώτησε και πόσο νωρίτερα θέλει το παιδί να γνωρίζει τα σχέδια. Αν αγαπά τα countdowns, χρησιμοποιήστε τα όταν βοηθούν. Αν η αντίστροφη μέτρηση φέρνει αγωνία, κρατήστε τις υπενθυμίσεις πιο κοντά στην ημέρα. Η Autism Central του NHS προτείνει ακριβείς πληροφορίες και προετοιμασία για τις αλλαγές, ενώ υπογραμμίζει πως δεν χρειάζεται κάθε οικογένεια να ακολουθεί τις ίδιες γιορτινές παραδόσεις. Autism Central

Κράτα ένα κομμάτι της συνηθισμένης ζωής

Δεν χρειάζεται να αλλάξει ταυτόχρονα φαγητό, ώρα ύπνου, διαδρομή, ρούχα και όλο το σαλόνι. Κράτησε ένα ή δύο οικεία σημεία — για παράδειγμα, το γνώριμο πρωινό, την ώρα ξεκούρασης ή το αγαπημένο παιχνίδι. Αν θέλετε να δοκιμάσετε νέες διακοσμήσεις, μπορείτε να το κάνετε σταδιακά, με τη συμμετοχή του παιδιού και με δυνατότητα να μείνει ένα δωμάτιο χωρίς στολίδια. Το Autism NI προτείνει σταδιακό στολισμό και σαφή ενημέρωση για το πότε θα μπουν και θα φύγουν οι διακοσμήσεις. autismni.org

Προετοιμασία δεν σημαίνει να κάνεις το παιδί να «συνηθίσει» κάθε θόρυβο και κάθε παράδοση. Σημαίνει να μειώσεις όσα εμπόδια γίνεται, να αφήσεις περιθώριο για αλλαγές και να έχετε ένα σχέδιο αν η μέρα δεν πάει όπως την υπολογίσατε. Τα Χριστούγεννα δεν χρειάζονται τέλειο πρόγραμμα. Χρειάζονται αρκετή προβλεψιμότητα, χώρο για επιλογές και ενήλικες που δεν αντιμετωπίζουν την ανάγκη για διάλειμμα σαν αγένεια.

Συχνές ερωτήσεις

Να φτιάξω από τώρα ημερολόγιο αντίστροφης μέτρησης;
Μόνο αν ξέρεις ότι βοηθά το παιδί. Μπορείς να οργανώσεις εσύ από τώρα και να παρουσιάσεις το πλάνο αργότερα.

Πρέπει να στολίσουμε σταδιακά;
Όχι υποχρεωτικά. Δες πώς αντιδρά το παιδί στις αλλαγές και αποφασίστε μαζί τι λειτουργεί.

Τι αν το παιδί δεν θέλει να πάει σε οικογενειακή επίσκεψη;
Διερεύνησε αν θα βοηθούσε μια πιο σύντομη παρουσία, ένας ήσυχος χώρος ή άλλη ώρα. Μερικές φορές η καλύτερη προσαρμογή είναι να μην πάτε.

Θέλεις να οργανώσουμε τις γιορτές με βάση τις ανάγκες του παιδιού σου;

Αν οι αλλαγές στη ρουτίνα, οι επισκέψεις ή οι οικογενειακές προσδοκίες δημιουργούν ένταση, μπορούμε να βρούμε πρακτικές λύσεις για τη δική σας καθημερινότητα. Κλείσε τη δωρεάν πρώτη online συνεδρία 50΄. Συνεδρίες στα ελληνικά και στα αγγλικά.