Sonia Rompoti, MSc, BSc

Υπάρχει μια στιγμή που σχεδόν όλοι περνάμε σε κάποια σχέση, φιλική, ερωτική, οικογενειακή ή ακόμα και επαγγελματική, όπου αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε:
«Μήπως ζητάω πολλά;»
«Μήπως είμαι υπερβολικός;»
«Μήπως φταίω εγώ που ο άλλος δεν μπορεί να μου φερθεί σωστά;»

Και κάπου εκεί ξεκινάει η πιο ύπουλη παγίδα της ανθρώπινης ψυχολογίας. Η εσωτερίκευση της συμπεριφοράς των άλλων. Δηλαδή η τάση να πιστεύουμε ότι ο τρόπος που μας φέρονται είναι απόδειξη της αξίας μας.

Δεν είναι.

Οι άνθρωποι δεν σου δίνουν αυτό που αξίζεις. Σου δίνουν αυτό που είναι οι ίδιοι.

Κι αυτό αλλάζει τα πάντα. Γιατί σημαίνει ότι η ασυνέπεια κάποιου δεν είναι απαραίτητα απόδειξη ότι εσύ “δεν ήσουν αρκετός”. Η ανεντιμότητα κάποιου δεν σημαίνει ότι δεν άξιζες ειλικρίνεια. Η ψυχρότητα, η χειριστικότητα, η αδιαφορία, το ghosting, η συναισθηματική ανωριμότητα, πολλές φορές δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με εσένα. Είναι απλώς ο χαρακτήρας, οι δυνατότητες και τα όρια του άλλου ανθρώπου.

Και ναι, ξέρω. Ενοχλητικό συμπέρασμα. Γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος λατρεύει να ψάχνει τρόπο να “διορθώσει” τα πράγματα. Αν κάποιος δεν μας αγαπά σωστά, προσπαθούμε να γίνουμε πιο εύκολοι, πιο όμορφοι, πιο ήρεμοι, πιο υπομονετικοί, πιο χρήσιμοι. Σαν να μπορούμε με αρκετή προσπάθεια να ξεκλειδώσουμε μια καλύτερη εκδοχή του άλλου ανθρώπου.

Μόνο που δεν λειτουργεί έτσι.

Η μεγαλύτερη παγίδα: να ερωτεύεσαι την πιθανότητα κάποιου

Πολλοί άνθρωποι δεν μένουν σε σχέσεις επειδή είναι ευτυχισμένοι. Μένουν επειδή βλέπουν “δυνατότητα”.
«Κατά βάθος είναι καλός.»
«Αν ξεπεράσει τα τραύματά του θα αλλάξει.»
«Μερικές φορές μου δείχνει ποιος θα μπορούσε να είναι.»

Κι έτσι αρχίζουμε να σχετιζόμαστε όχι με αυτό που κάποιος είναι σταθερά, αλλά με μικρές στιγμές potential. Με υποσχέσεις. Με ψίχουλα. Με “ίσως”.

Η ψυχολογία πίσω από αυτό είναι βαθιά ανθρώπινη. Ο εγκέφαλος προτιμά την ελπίδα από την απώλεια. Προτιμά να πιστεύει ότι κάτι μπορεί να σωθεί παρά να αποδεχτεί ότι ίσως επένδυσε σε λάθος άνθρωπο. Και ειδικά άνθρωποι με ιστορικό συναισθηματικής παραμέλησης ή ασταθών σχέσεων συχνά μπερδεύουν την αγάπη με την προσπάθεια να “κερδίσουν” την αγάπη.

Όμως υπάρχει μια πολύ σκληρή αλήθεια εδώ:

Δεν μπορείς να πάρεις ειλικρίνεια από έναν άνθρωπο που έχει χτίσει τη ζωή του πάνω στην ανεντιμότητα. Δεν μπορείς να πάρεις συνέπεια από κάποιον που λειτουργεί μόνο παρορμητικά. Δεν μπορείς να πάρεις ασφάλεια από κάποιον που δεν έχει μάθει να είναι ασφαλής ούτε με τον ίδιο του τον εαυτό.

Και όσο περισσότερο προσπαθείς να αποδείξεις ότι αξίζεις καλύτερη μεταχείριση, τόσο περισσότερο χάνεις την επαφή με το πιο σημαντικό ερώτημα:

“Είναι αυτός ο άνθρωπος πραγματικά ικανός να δώσει αυτό που χρειάζομαι;”

Σταματήστε να ακούτε τις λέξεις και κοιτάξτε τα μοτίβα

Οι άνθρωποι αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα τους μέσα από τη συνέπεια, όχι μέσα από τις εξαιρέσεις.

Κάποιος μπορεί να σου πει ότι σε αγαπά και ταυτόχρονα να εξαφανίζεται όταν τον χρειάζεσαι. Μπορεί να λέει ότι σε σέβεται αλλά να σε μειώνει συνεχώς. Μπορεί να υπόσχεται αλλαγή κάθε φορά που σε πληγώνει.

Και κάπου εκεί πολλοί εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο αναμονής. Περιμένουν την “πραγματική” εκδοχή του ανθρώπου. Μόνο που η πραγματική εκδοχή είναι αυτή που επαναλαμβάνεται.

Όχι η όμορφη στιγμή μετά τον καβγά. Όχι η απολογία. Όχι η τέλεια εβδομάδα ανάμεσα σε μήνες αστάθειας.

Το μοτίβο είναι η αλήθεια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν ποτέ. Αλλά η αλλαγή δεν αποδεικνύεται με λόγια. Αποδεικνύεται με χρόνο, συνέπεια, ανάληψη ευθύνης και πράξεις που επαναλαμβάνονται χωρίς να χρειάζεται να παρακαλάς γι’ αυτές.

Και εδώ είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε: η αγάπη χωρίς συναισθηματική ικανότητα δεν αρκεί. Κάποιος μπορεί πραγματικά να σε αγαπά και παρ’ όλα αυτά να μην μπορεί να σου προσφέρει μια υγιή σχέση. Οι άνθρωποι δεν δίνουν πάντα αυτό που νιώθουν. Δίνουν αυτό που μπορούν.

Τραγικό; Λίγο. Πολύ ανθρώπινο; Επίσης ναι.

Όταν αρχίζεις να το παίρνεις προσωπικά

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η συμπεριφορά των άλλων γίνεται καθρέφτης της αυτοεκτίμησής μας.

Αν κάποιος απομακρύνεται, νιώθουμε “μη αρκετοί”. Αν κάποιος απατά, νιώθουμε “ανεπαρκείς”. Αν κάποιος μας αγνοεί, νιώθουμε “ασήμαντοι”.

Μόνο που οι πράξεις των άλλων συχνά λένε περισσότερα για τη δική τους συναισθηματική κατάσταση παρά για τη δική μας αξία.

Οι άνθρωποι που δεν αντέχουν την οικειότητα δημιουργούν απόσταση. Οι άνθρωποι που δεν έχουν μάθει να επικοινωνούν δημιουργούν σύγχυση. Οι άνθρωποι που φοβούνται τη δέσμευση συχνά δίνουν mixed signals. Οι άνθρωποι που δεν έχουν δουλέψει τα τραύματά τους πολλές φορές πληγώνουν και τους ανθρώπους που αγαπούν.

Δεν είναι δικαιολογία. Είναι εξήγηση. Και οι εξηγήσεις δεν σημαίνουν ότι πρέπει να ανεχόμαστε τα πάντα.

Η ενσυναίσθηση χωρίς όρια γίνεται αυτοκαταστροφή πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε.

Η πιο ώριμη μορφή αυτοσεβασμού

Η ωριμότητα δεν είναι να μπορείς να “σώσεις” όλους τους ανθρώπους. Είναι να μπορείς να δεις καθαρά ποιοι είναι.

Να σταματήσεις να ερωτεύεσαι τις δυνατότητες και να αρχίσεις να αξιολογείς τις συμπεριφορές. Να πιστεύεις τα patterns αντί για τις υποσχέσεις. Να καταλαβαίνεις ότι η σταθερότητα δεν είναι βαρετή. Είναι ασφάλεια. Ότι η συνέπεια δεν είναι “λίγη”. Είναι ψυχική υγεία.

Και ίσως το πιο δύσκολο απ’ όλα:

Να αποδεχτείς ότι μερικοί άνθρωποι απλώς δεν έχουν καλύτερο να δώσουν. Όχι επειδή εσύ δεν άξιζες περισσότερο, αλλά επειδή εκείνοι δεν έχουν χτίσει μέσα τους κάτι πιο υγιές να προσφέρουν.

Δεν χρειάζεται να μισήσεις αυτούς τους ανθρώπους. Δεν χρειάζεται καν να τους “νικήσεις”. Απλώς χρειάζεται να σταματήσεις να περιμένεις νερό από ένα πηγάδι που είναι άδειο.