Το σχολείο έκλεισε, οι ρυθμοί άλλαξαν και ξαφνικά το tablet φαίνεται να έχει γίνει το πιο σημαντικό μέλος της οικογένειας. Το παιδί ξυπνάει και ζητάει οθόνη. Τρώει και θέλει να βλέπει βίντεο. Δεν υπάρχει παρέα, έχει πολλή ζέστη έξω και εσείς απλώς χρειάζεστε λίγα λεπτά ησυχίας για να απαντήσετε σε ένα email, να μαγειρέψετε ή απλά να αναπνεύσετε.
Αν αυτή είναι η καθημερινότητά σας, δεν είστε μόνοι.
Το καλοκαίρι είναι μία περίοδος όπου η χρήση οθονών σχεδόν πάντα αυξάνεται. Τα παιδιά έχουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο, λιγότερη δομή μέσα στην ημέρα και πολλές φορές λιγότερες ευκαιρίες για παιχνίδι με φίλους. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτύχατε ως γονείς ή ότι το παιδί σας έχει «εθιστεί» επειδή περνάει περισσότερο χρόνο μπροστά σε μία οθόνη.
Πριν πανικοβληθείτε, ας δούμε τι πραγματικά συμβαίνει και τι μπορείτε να κάνετε.
Γιατί το tablet είναι τόσο ελκυστικό για τα παιδιά;
Οι οθόνες προσφέρουν αυτό που αγαπά ο παιδικός εγκέφαλος: γρήγορη εναλλαγή εικόνων, άμεση ανταμοιβή, παιχνίδια, βίντεο και συνεχή διέγερση. Σε αντίθεση με το να βρει μόνο του ένα παιχνίδι, να δημιουργήσει κάτι ή ακόμα και να αντέξει λίγα λεπτά βαρεμάρας, το tablet προσφέρει διασκέδαση χωρίς καμία προσπάθεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνολογία είναι ο εχθρός. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν ψηφιακό κόσμο και η σχέση τους με την τεχνολογία χρειάζεται εκπαίδευση και ισορροπία, όχι φόβο.
1. Μην κόψετε το tablet απότομα από τη μία μέρα στην άλλη
Η εικόνα είναι γνωστή:
«Δώσε μου το tablet τώρα!»
«Όχι! Πέντε λεπτά ακόμα!»
«Είπες πέντε λεπτά πριν από μισή ώρα!»
Και κάπως έτσι, το σπίτι θυμίζει διαπραγμάτευση διεθνούς συμφωνίας.
Όταν ένα παιδί έχει συνηθίσει πολλές ώρες οθόνης, μία ξαφνική απαγόρευση συνήθως οδηγεί σε μεγάλη αντίσταση. Αντί γι’ αυτό, ξεκινήστε μειώνοντας σταδιακά τον χρόνο και ενημερώνοντας το παιδί εκ των προτέρων:
«Σε δέκα λεπτά θα κλείσουμε το tablet και μετά θα κάνουμε κάτι άλλο.»
2. Μην λέτε μόνο τι απαγορεύεται – δημιουργήστε εναλλακτικές
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε είναι να αφαιρούμε την οθόνη χωρίς να υπάρχει τίποτα άλλο στη θέση της.
Το «κλείσε το tablet και βρες κάτι να κάνεις» είναι πολύ δύσκολο για ένα παιδί που έχει συνηθίσει σε συνεχόμενα ερεθίσματα.
Δοκιμάστε να έχετε μία λίστα επιλογών:
- νεροπόλεμος στο μπαλκόνι ή στην αυλή
- κατασκευές
- μαγείρεμα μαζί σας
- επιτραπέζια παιχνίδια
- βιβλία ή κόμικς
- μουσική και χορό
- παιχνίδι ρόλων
- μικρές αποστολές μέσα στο σπίτι
Το σημαντικό δεν είναι να γίνετε ο προσωπικός υπεύθυνος ψυχαγωγίας του παιδιού σας. Είναι να του δείξετε ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι να γεμίσει τον χρόνο του.
3. Δημιουργήστε ένα καλοκαιρινό “συμβόλαιο οθονών”
Τα παιδιά συνεργάζονται περισσότερο όταν νιώθουν ότι συμμετέχουν στους κανόνες.
Καθίστε μαζί και αποφασίστε:
- Πότε χρησιμοποιούμε οθόνες;
- Πόση ώρα περίπου;
- Τι γίνεται όταν τελειώσει ο χρόνος;
- Ποιες δραστηριότητες προηγούνται (π.χ. φαγητό, διάβασμα, έξω, δουλειές ανάλογα με την ηλικία);
Γράψτε τους κανόνες σε ένα χαρτί και βάλτε το σε εμφανές σημείο.
4. Παρατηρήστε όχι μόνο τις ώρες αλλά και τη συμπεριφορά
Το σημαντικό ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσες ώρες είναι στο tablet;».
Ρωτήστε:
- Σταματάει να κάνει πράγματα που παλιότερα αγαπούσε;
- Αποφεύγει συνεχώς φίλους ή δραστηριότητες;
- Θυμώνει υπερβολικά όταν κλείνει η οθόνη;
- Επηρεάζεται ο ύπνος του;
- Έχει συνεχώς ανάγκη από περισσότερη χρήση;
Αυτά είναι σημάδια ότι χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
5. Θυμηθείτε: οι γονείς είμαστε το παράδειγμα
Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα παιδί να αφήσει το tablet, ενώ εμείς απαντάμε σε emails, κοιτάζουμε κοινωνικά δίκτυα και έχουμε το κινητό στο χέρι όλη μέρα.
Μικρές οικογενειακές στιγμές χωρίς οθόνες, όπως το φαγητό, ένα επιτραπέζιο ή μια βόλτα, μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.
Δεν χρειάζεται να νικήσετε το tablet. Χρειάζεται να βρείτε ισορροπία.
Το καλοκαίρι δεν είναι διαγωνισμός για τον τέλειο γονέα με το παιδί που δεν άγγιξε ποτέ οθόνη. Θα υπάρξουν ημέρες που θα χρειαστείτε εκείνη τη μισή ώρα ησυχίας για να πιείτε τον καφέ σας ή να τελειώσετε μία δουλειά. Και αυτό είναι απολύτως εντάξει.
Ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που φοβούνται την τεχνολογία, αλλά παιδιά που μαθαίνουν να τη χρησιμοποιούν με μέτρο και συνείδηση.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια;
Αν οι καβγάδες γύρω από τις οθόνες έχουν γίνει καθημερινή πηγή έντασης, αν νιώθετε ότι δεν μπορείτε να βάλετε όρια ή αν η χρήση της τεχνολογίας επηρεάζει την κοινωνική ζωή, τον ύπνο ή τη διάθεση του παιδιού σας, η συμβουλευτική γονέων μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε πρακτικές λύσεις προσαρμοσμένες στη δική σας οικογένεια.
Μέσα από online συνεδρίες, μπορούμε να συζητήσουμε τις ανάγκες του παιδιού σας και να δημιουργήσουμε ένα πλάνο που θα λειτουργεί στην πραγματική ζωή, όχι σε έναν τέλειο κόσμο όπου τα παιδιά κλείνουν το tablet με ένα χαμόγελο και λένε «ευχαριστώ μαμά για το όριο».
Η πρώτη γνωριμία είναι δωρεάν.
Θέλεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου?