Sonia Rompoti, MSc, BSc

Στην καθημερινότητα, συχνά συναντάμε άνδρες που φαίνονται ήρεμοι, ακούραστοι, «πάντα δυνατοί». Πίσω από αυτήν την εικόνα, όμως, πολλές φορές κρύβεται μια σιωπηλή μάχη που δεν φαίνεται: το άγχος, η πίεση, η αίσθηση ότι δεν υπάρχει χώρος για ευαλωτότητα.
Σήμερα ανοίγουμε μια σημαντική κουβέντα για το γιατί οι άνδρες δυσκολεύονται τόσο πολύ να ζητήσουν βοήθεια και γιατί αυτή η σιωπή μπορεί να γίνει ένα από τα πιο βαριά φορτία τους.
Γιατί το να ζητάς στήριξη δεν είναι αδυναμία. Είναι γενναιότητα. Και αξίζει να το πούμε δυνατά.

Το αόρατο βάρος της σιωπής

Μεγαλώνοντας, οι περισσότεροι άνδρες μαθαίνουν να είναι “δυνατοί”. Να αντέχουν. Να μην παραπονιούνται. Από μικρά αγόρια ακούν φράσεις όπως “Μην κλαις”, “Κάνε τον άντρα”, “Οι άντρες δεν δείχνουν αδυναμία”.
Αυτές οι φράσεις, αν και συχνά καλοπροαίρετες, γίνονται ένα αόρατο φορτίο που συνοδεύει τους άνδρες στην ενήλικη ζωή τους. Ένα φορτίο που τους μαθαίνει ότι το να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους ή να ζητήσουν βοήθεια είναι ντροπή ή αδυναμία.

Στην πραγματικότητα όμως, αυτή η μακροχρόνια σιωπή δημιουργεί μέσα τους μια πίεση που κάποια στιγμή βρίσκει διέξοδο με τρόπους που δεν είναι πάντα υγιείς — άγχος, κατάθλιψη, θυμό, εθισμούς ή απομόνωση.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο για έναν άνδρα να ζητήσει βοήθεια;

Η δυσκολία αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι βαθιά ριζωμένη σε κοινωνικές πεποιθήσεις που εξιδανικεύουν τη δύναμη και στιγματίζουν την ευαλωτότητα.
Συχνά, ένας άνδρας φοβάται ότι αν παραδεχτεί πως δυσκολεύεται, θα απογοητεύσει τους γύρω του. Θα φανεί “αδύναμος” απέναντι στην οικογένεια, στους φίλους, στον σύντροφό του ή ακόμα και στον ίδιο του τον εαυτό.

Πίσω από αυτόν τον φόβο κρύβεται η ανάγκη για αποδοχή και σεβασμό — δύο ανάγκες απολύτως ανθρώπινες, που όμως έχουν συνδεθεί λανθασμένα με την απόκρυψη των αληθινών συναισθημάτων.
Και όσο η κοινωνία εξακολουθεί να επιβραβεύει την “ψυχραιμία” και την “αντοχή” εις βάρος της ψυχικής υγείας, τόσο περισσότεροι άνδρες παλεύουν σιωπηλά με τα “τέρατά” τους.

Τι συμβαίνει όταν η σιωπή γίνεται άγχος

Η συσσωρευμένη πίεση μέσα στον ψυχικό κόσμο ενός άνδρα μπορεί να εκδηλωθεί με τρόπους που δεν αναγνωρίζονται άμεσα ως πρόβλημα ψυχικής υγείας.
Ένας άνδρας μπορεί να μην πει ποτέ “νιώθω άγχος”, αλλά να παρουσιάσει σωματικά συμπτώματα όπως ταχυκαρδίες, αϋπνία, ημικρανίες ή χρόνιο πόνο. Μπορεί να γίνει ευερέθιστος, να απομονώνεται, να χάνει το ενδιαφέρον για πράγματα που αγαπούσε ή να στραφεί σε εθιστικές συμπεριφορές για να διαχειριστεί τα συναισθήματά του.

Και όσο αποφεύγει να μιλήσει ή να ζητήσει βοήθεια, τόσο βαθαίνει η αίσθηση μοναξιάς και αποσύνδεσης.

Μύθοι που κρατούν τους άνδρες σιωπηλούς

Πολλοί άνδρες μεγαλώνουν πιστεύοντας μύθους όπως:

• “Οι άνδρες πρέπει να λύνουν μόνοι τους τα προβλήματά τους.”
• “Αν ζητήσεις βοήθεια, είσαι αδύναμος.”
• “Τα συναισθήματα είναι για τους άλλους, όχι για εσένα.”

Αυτοί οι μύθοι δεν είναι απλά ανακριβείς — είναι επικίνδυνοι. Καλλιεργούν μια κουλτούρα ντροπής γύρω από τη φυσιολογική ανθρώπινη ανάγκη για στήριξη και επαφή.
Η αλήθεια είναι ότι χρειάζεται τεράστια δύναμη για να παραδεχτείς ότι δεν είσαι καλά. Και ακόμα μεγαλύτερη δύναμη για να κάνεις το πρώτο βήμα προς τη βοήθεια.

Πρακτικά βήματα για να αντιμετωπίσεις τη σιωπηλή πίεση

Αν νιώθεις ότι κουβαλάς πολλά μέσα σου και δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις, να θυμάσαι: δεν χρειάζεται να αλλάξεις τα πάντα μέσα σε μια μέρα. Μικρές, σταθερές κινήσεις μπορούν να ανοίξουν το δρόμο για μεγάλη αλλαγή.

Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις τι νιώθεις χωρίς να το κρίνεις. Αντί να προσπαθείς να “κλείσεις” το συναίσθημα ή να το σπρώξεις στην άκρη, δοκίμασε να το ονομάσεις:
“Νιώθω στρες.”
“Νιώθω μόνος.”
“Νιώθω ότι όλα είναι πολύ βαριά.”
Η απλή αναγνώριση λειτουργεί σαν αποσυμπίεση. Δίνει στον εαυτό σου άδεια να υπάρχει όπως είναι.

Το δεύτερο βήμα είναι να σκεφτείς έναν άνθρωπο με τον οποίο νιώθεις άνετα. Δεν χρειάζεται να είναι ειδικός – αρκεί να είναι κάποιος που μπορεί να ακούσει χωρίς να κρίνει ή να διορθώνει. Μια απλή κουβέντα μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά.

Επίσης, μπορείς να εκφράσεις όσα νιώθεις γραπτά. Ένα σημειωματάριο, ένα πρόχειρο μήνυμα στο κινητό σου ή ακόμα και ένα email που δεν θα στείλεις ποτέ. Το να βγάζεις από μέσα σου τις σκέψεις σου τις κάνει λιγότερο απειλητικές και σε βοηθά να τις δεις πιο καθαρά όταν τις ξανακοιτάξεις.

Τέλος, αν νιώθεις ότι τα συναισθήματά σου σε πιέζουν υπερβολικά ή ότι δεν μπορείς να τα διαχειριστείς μόνος σου, το να μιλήσεις σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο δώρο που θα κάνεις στον εαυτό σου. Στη θεραπεία δεν χρειάζεται να είσαι έτοιμος ή να ξέρεις τι να πεις – χρειάζεται μόνο να είσαι παρών, ακριβώς όπως είσαι.

Πώς μπορούμε να στηρίξουμε τους άνδρες να ζητήσουν βοήθεια

Η αλλαγή ξεκινάει με μικρές κινήσεις κατανόησης και αποδοχής. Όταν δημιουργούμε έναν ασφαλή χώρο, χωρίς κριτική, όπου ένας άνδρας μπορεί να μιλήσει χωρίς να νιώσει ότι θα “αξιολογηθεί”, ανοίγουμε έναν δρόμο προς τη θεραπεία.

Είναι σημαντικό να αποφεύγουμε φράσεις όπως “Έλα μωρέ, όλα καλά είναι” ή “Πρέπει να είσαι δυνατός για όλους”. Αντίθετα, το απλό “Είμαι εδώ αν θέλεις να μιλήσεις” μπορεί να λειτουργήσει σαν σωσίβιο σε μια θάλασσα σιωπής.

Παράλληλα, χρειάζεται να σπάσουμε τα κοινωνικά στερεότυπα που συνδέουν την αξία ενός άνδρα μόνο με την αντοχή και τη σιωπή. Ένας άνδρας που ζητά βοήθεια δεν χάνει το σεβασμό — τον κερδίζει πρώτα και κύρια από τον ίδιο του τον εαυτό.

Πρακτικά βήματα για τους άνδρες που θέλουν να ζητήσουν βοήθεια

Αν είσαι άνδρας και νιώθεις ότι πνίγεσαι μέσα στη σιωπή σου, υπάρχει δρόμος προς την ανακούφιση. Μπορεί να ξεκινήσει με ένα απλό βήμα: να αναγνωρίσεις ότι δεν χρειάζεται να το περνάς μόνος σου.

Το επόμενο βήμα μπορεί να είναι η αναζήτηση ενός ανθρώπου που εμπιστεύεσαι — είτε φίλου, είτε συγγενή, είτε ειδικού ψυχικής υγείας. Δεν χρειάζεται να βρεις τις “σωστές” λέξεις. Αρκεί να πεις:
“Δυσκολεύομαι. Χρειάζομαι να με ακούσεις.”

Η θεραπεία δεν είναι αδυναμία. Είναι ένα δώρο που προσφέρεις στον εαυτό σου, ώστε να μπορείς να ζήσεις πιο ελεύθερα, πιο γνήσια, χωρίς το βάρος της σιωπηλής μάχης.

Eν κατακλείδι..

Αν νιώθεις ότι η σιωπή έχει γίνει πολύ βαριά για να την κουβαλάς μόνος σου, μην περιμένεις να “γίνεις καλά” από μόνος σου. Η υποστήριξη υπάρχει και σε περιμένει.
Μπορείς να κλείσεις σήμερα μία δωρεάν πρώτη συνεδρία μαζί μου. Μαζί θα δημιουργήσουμε έναν ασφαλή χώρο, όπου δεν χρειάζεται να είσαι “δυνατός” — μόνο αληθινός.

Επικοινώνησε μαζί μου στο 69 700 53 212 και κάνε το πρώτο βήμα προς μια ζωή χωρίς σιωπή.