Ο Ιανουάριος δεν είναι απλώς ένας μήνας. Είναι μετάβαση. Για τα παιδιά, αυτό σημαίνει ότι περνούν από έναν κόσμο χαλαρό, γεμάτο αλλαγές ωραρίου, περισσότερες οθόνες και λιγότερα “πρέπει”, σε έναν κόσμο που ξαναζητά συνέπεια, συγκέντρωση και αντοχή. Για τους γονείς, σημαίνει κάτι εξίσου δύσκολο: να κρατήσουν το σπίτι όρθιο ενώ όλοι προσπαθούν να θυμηθούν πώς ήταν η καθημερινότητα πριν τις γιορτές.
Αν αυτές τις μέρες ακούς ακόμα περισσότερο το γνωστό “δεν θέλω να πάω σχολείο”, αν τα πρωινά μοιάζουν πιο βαριά ή αν νιώθεις ότι εσύ ο ίδιος χρειάζεσαι χρόνο για να “στρώσεις”, δεν κάνεις κάτι λάθος. Η επιστροφή στη ρουτίνα είναι μια διαδικασία. Δεν είναι απλώς ένα κουμπί που πατιέται και όλα αλλάζουν στο λεπτό.
Σε αυτό το άρθρο θα μιλήσουμε για το πώς ξαναχτίζεται η σχολική καθημερινότητα με τρόπο που προστατεύει την ψυχική υγεία του παιδιού, χωρίς άσκοπη πίεση, χωρίς τιμωρίες και χωρίς το βάρος ότι “πρέπει να τα κάνουμε όλα τέλεια από τη Δευτέρα”.
Γιατί η επιστροφή στο σχολείο είναι ψυχικά απαιτητική
Οι γιορτές, ακόμη και όταν είναι όμορφες, διαταράσσουν βασικές σταθερές: ώρες ύπνου, ρυθμό γευμάτων, προσδοκίες. Το παιδικό νευρικό σύστημα προσαρμόζεται σε αυτή τη χαλάρωση. Όταν η καθημερινότητα επανέρχεται απότομα, το σώμα και το συναίσθημα χρειάζονται χρόνο για να ακολουθήσουν.
Πολλά παιδιά δεν έχουν τις λέξεις για να πουν “αγχώνομαι που αλλάζει το πρόγραμμα” ή “μου φαίνεται βουνό να ξαναμπώ σε ρυθμό”. Αντί γι’ αυτό, το άγχος εκφράζεται σωματικά ή συμπεριφορικά. Πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά, εκνευρισμός, αργά αντανακλαστικά το πρωί, ξεσπάσματα για μικρά πράγματα. Δεν είναι κακή ανατροφή. Είναι μεταβατικό στρες.
Το σημαντικό εδώ είναι να θυμόμαστε ότι η δυσκολία προσαρμογής δεν είναι αδυναμία. Είναι φυσιολογία.
Τι χρειάζεται πραγματικά το παιδί τις πρώτες εβδομάδες
Το πιο συχνό λάθος που κάνουν οι γονείς είναι ότι προσπαθούν να “μαζέψουν” τα πάντα ταυτόχρονα. Ύπνος, διάβασμα, οθόνες, συμπεριφορά, επιδόσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα παιδί που νιώθει ότι αποτυγχάνει πριν καν ξεκινήσει.
Στην πραγματικότητα, το παιδί χρειάζεται πρώτα αίσθηση ασφάλειας. Να νιώσει ότι ο ενήλικας δίπλα του καταλαβαίνει πως η μετάβαση είναι δύσκολη και δεν την υποτιμά. Όταν αυτή η ασφάλεια υπάρχει, η ρουτίνα έρχεται πιο εύκολα.
Η φράση “έλα, σιγά, όλοι πήγαμε σχολείο” μπορεί να ακούγεται αθώα, αλλά για ένα παιδί που δυσκολεύεται, μεταφράζεται ως “δεν έχεις δικαίωμα να νιώθεις έτσι”.
Η ρουτίνα δεν επιβάλλεται – ξαναχτίζεται
Η επιστροφή στη ρουτίνα δεν χρειάζεται αυστηρότητα. Χρειάζεται σταθερότητα με ευελιξία. Αντί να περιμένουμε από τη μία μέρα στην άλλη να λειτουργούν όλα ρολόι, είναι πιο βοηθητικό να βλέπουμε τη ρουτίνα ως κάτι που επανέρχεται σταδιακά.
Για παράδειγμα, τα πρωινά. Ένα παιδί που ξυπνούσε χαλαρά στις γιορτές δεν μπορεί ξαφνικά να σηκώνεται χαρούμενο στις 6:30. Αυτό δεν σημαίνει ότι “δεν αντέχει το σχολείο”. Σημαίνει ότι ο οργανισμός του χρειάζεται χρόνο να συγχρονιστεί.
Αντί για ένταση, βοηθά η προβλεψιμότητα. Ίδιες κινήσεις κάθε πρωί, ίδια σειρά, λίγο παραπάνω χρόνο για ξύπνημα τις πρώτες μέρες. Όχι γιατί “το κακομαθαίνουμε”, αλλά γιατί έτσι εκπαιδεύεται ξανά το νευρικό σύστημα.
Όταν εμφανίζεται άρνηση για το σχολείο
Ένα από τα πιο αγχωτικά σημεία για τους γονείς είναι όταν το παιδί λέει ξεκάθαρα “δεν θέλω να πάω”. Εδώ χρειάζεται διάκριση απο τη μεριά του γονέα. Άλλο η φυσιολογική δυσκολία προσαρμογής και άλλο η επίμονη άρνηση που συνοδεύεται από έντονα σωματικά συμπτώματα ή φόβο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις Ιανουαρίου, μιλάμε για το πρώτο. Το παιδί δεν απορρίπτει το σχολείο. Απορρίπτει τη μετάβαση. Αυτό που βοηθά είναι να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα χωρίς να το ενισχύσουμε με πανικό.
Φράσεις όπως “βλέπω ότι σου φαίνεται δύσκολο” ή “είναι λογικό μετά τις γιορτές” χτίζουν γέφυρα. Αντίθετα, οι απειλές ή οι υπερβολικές υποχωρήσεις κάνουν το άγχος να ριζώνει.
Ο ρόλος του γονέα: ήρεμη σταθερά, όχι ρόλος επιθεωρητή
Σε περιόδους μετάβασης, ο γονέας γίνεται ρυθμιστής. Όχι αστυνομικός. Το παιδί “διαβάζει” το άγχος μας πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε. Αν εμείς είμαστε ήδη εξαντλημένοι, πιεσμένοι και ενοχικοί, το παιδί το αντιλαμβάνεται ως επιπλέον απειλή.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι. Χρειάζεται να είμαστε προβλέψιμοι και συναισθηματικά διαθέσιμοι. Ένα σταθερό “είμαι εδώ, θα το βρούμε” είναι πιο θεραπευτικό και έχει γρηγορότερα αποτελέσματα από δέκα κανόνες.
Τι να περιμένεις ρεαλιστικά τις πρώτες 2–3 εβδομάδες
Η προσαρμογή δεν είναι γραμμική. Μπορεί να υπάρχουν καλές μέρες και μετά μια δύσκολη. Αυτό δεν σημαίνει οπισθοδρόμηση. Σημαίνει ότι το σύστημα μαθαίνει ξανά.
Αν όμως δεις ότι:
- τα σωματικά συμπτώματα επιμένουν έντονα,
- το παιδί αποσύρεται ή δείχνει φόβο,
- η ένταση αυξάνεται αντί να μειώνεται,
τότε αξίζει να ζητήσεις υποστήριξη. Όχι γιατί “κάτι πάει στραβά”, αλλά γιατί η έγκαιρη φροντίδα προλαμβάνει μεγαλύτερη δυσκολία.
Έν κατακλείδι..
Η επιστροφή στο σχολείο δεν είναι τεστ για το παιδί. Είναι τεστ για το περιβάλλον του. Όσο πιο ασφαλές, σταθερό και κατανοητικό είναι αυτό το περιβάλλον, τόσο πιο εύκολα το παιδί θα σταθεί ξανά στα πόδια του.
Δεν χρειάζεται να “σκληρύνει”. Χρειάζεται να νιώσει ότι δεν είναι μόνο του σε αυτή τη μετάβαση.
Αν νιώθεις ότι το παιδί σου δυσκολεύεται περισσότερο απ’ όσο περίμενες
Αν διαβάζοντας αυτό το άρθρο αναγνωρίζεις τη δική σας καθημερινότητα και νιώθεις ότι χρειάζεσαι καθοδήγηση, η υποστήριξη δεν είναι υπερβολή. Είναι φροντίδα.
Ως σύμβουλος ψυχικής υγείας, δουλεύω με γονείς και παιδιά ακριβώς σε αυτές τις μεταβάσεις. Αν θέλεις να δούμε μαζί πώς μπορεί να στηριχθεί το παιδί σου με τρόπο πρακτικό και ανθρώπινο, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου για μια πρώτη συζήτηση.
Δεν χρειάζεται να τα βγάζεις πέρα μόνος σου. Και σίγουρα δεν χρειάζεται να περιμένεις να “γίνει σοβαρό” για να ζητήσεις βοήθεια.
Θέλεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου?