Sonia Rompoti, MSc, BSc

Πώς βιώνουν τα παιδιά τις γιορτές ανάμεσα σε δύο σπίτια

Οι γιορτές μοιάζουν πάντα με υπόσχεση. Ζεστασιά, οικογένεια, μυρωδιές από κουραμπιέδες, φώτα, χαμόγελα, αγκαλιές. Μερικές φορές όμως, αυτή η υπόσχεση σπάει στη μέση. Κι εκεί, ανάμεσα σε δύο σπίτια, δύο οικογένειες, δύο διαφορετικές πραγματικότητες, στέκεται ένα παιδί.

Φέτος με βλέπουν πολύ συχνά γονείς που λένε με ενοχή ή πόνο:
«Πώς θα το ζήσει το παιδί όταν πρέπει να κάνει Χριστούγεννα μισά με μένα και μισά με τον πατέρα/τη μητέρα του;»
«Θα νιώσει πως πρέπει να διαλέξει πλευρά;»
«Τι γίνεται με τους καυγάδες;»

Ας το δούμε ήσυχα και αληθινά. Όχι με ενοχές, όχι με κατηγορίες, αλλά με την ψυχραιμία που χρειάζεται το παιδί από εμάς.

Τα παιδιά δεν χωρίζουν τις ημέρες σε Χριστούγεννα και τον υπόλοιπο χρόνο.

Τα παιδιά δεν έχουν τις κατηγοριοποιήσεις των ενηλίκων.
Δεν σκέφτονται: «Σήμερα είμαι με τη μαμά, αύριο με τον μπαμπά».
Σκέφτονται: «Σήμερα θέλω να νιώσω ασφαλές». Και την επόμενη μέρα: «Και τώρα… ασφαλές πάλι».

Η σταθερότητα δεν είναι χώρος. Είναι άνθρωπος. Είναι βλέμμα, τόνος φωνής, παρουσία, σιγουριά.

Γι’ αυτό και όταν τα παιδιά περνούν γιορτές χωριστά με κάθε γονέα, δεν τα πονάει η «μετακίνηση». Τα πονάει η συναισθηματική ατμόσφαιρα γύρω από αυτήν.

Αν ο γονιός είναι ήρεμος, το παιδί νιώθει ασφάλεια. Αν ο γονιός είναι φορτισμένος, αγχωμένος, θυμωμένος, το παιδί νιώθει ότι πρέπει να «διαλέξει ρόλο» για να τον ηρεμήσει.

Και κανένα παιδί δεν πρέπει να παίξει αυτό τον ρόλο, είτε είναι Χριστούγεννα είτε όχι.

Τα παιδιά νιώθουν τα Χριστούγεννα διαφορετικά από εμάς

Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα πιο καθαρά. Δεν έχουν φίλτρα, δικαιολογίες, «ενήλικη λογική». Έχουν διαίσθηση.

Αν το παιδί δει ότι η μαμά είναι θυμωμένη που θα πάει στον μπαμπά, θα νιώσει ενοχή. Αν ο μπαμπάς δείξει ότι στεναχωριέται που “δεν έχει αρκετό χρόνο”, το παιδί θα νιώσει αδικία. Αν ακούσει σπόντες, σχόλια, μορφασμούς… το παιδί θα νιώσει ότι κάτι κάνει λάθος το ίδιο.

Οι γιορτές, που κανονικά είναι φως, γεμίζουν έτσι μπερδεμένα συναισθήματα:
«Μήπως κάνω κάποιον να πονάει;»
«Μήπως πρέπει να χαρώ λιγότερο για να μην πληγωθεί ο άλλος;»
«Μήπως πρέπει να δείξω ότι πέρασα καλύτερα με τον έναν για να τον προστατεύσω;»

Το παιδί δεν έχει μηχανισμούς να αποσυνδέσει τα δικά του συναισθήματα από τα δικά σας.
Σας κουβαλάει και τους δύο μέσα του.

Και τελικά χάνει χώρο από το πιο σημαντικό: να είναι παιδί.

Οι καυγάδες είναι για τους μεγάλους. Ναι, αλλά την ένταση τη ρουφάει το παιδί.

Οι καυγάδες των ενηλίκων δεν πληγώνουν τα παιδιά μόνο όταν είναι «μεγάλοι», φωνές, κλάματα, κουβέντες. Τα πληγώνουν εξίσου όταν είναι… μικροί.

Ατσούμπαλα σχόλια του στιλ:
«Μη δώσεις στον πατέρα σου την κάρτα που φτιάξαμε.»
«Πες του να σου πάρει αυτό που ήθελες, έχει λεφτά.»
«Ας μην στολίσουμε πολύ φέτος, δεν έχει νόημα.»
«Πάλι άργησε. Το κάνει επίτηδες.»

Για έναν ενήλικα αυτά είναι «λόγια». Για ένα παιδί είναι «βάρος».

Μερικές φορές οι γονείς νομίζουν ότι τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν, ή ότι «δεν το λένε». Τα παιδιά καταλαβαίνουν. Πάντα. Και όταν δεν το λένε, το κουβαλούν.

Καταγράφεται στο σώμα τους, στη συμπεριφορά τους, στον ύπνο τους, στο ένστικτό τους, στο χαμόγελό τους που λιγοστεύει λίγο λίγο.

Τα παιδιά προσαρμόζονται, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πονάνε

Τα παιδιά έχουν απίστευτη αντοχή.
Βάζουν όρια μέσα τους όταν δεν μπορούν να τα βάλουν απέξω. Φτιάχνουν δικούς τους τρόπους να νιώσουν ισορροπία, ακόμα και μέσα σε σκηνικά γονεϊκής σύγκρουσης.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν πληγώνονται. Σημαίνει πως δεν θέλουν να πληγώσουν εσάς.

Και αν το δεις έτσι… είναι ακόμα πιο λυπηρό.

Ένα παιδί που μοιράζει τα Χριστούγεννά του, κανονικά θα έπρεπε να σκέφτεται:
«Τι δώρο θα πάρω;»
«Πού θα στολίσουμε;»
«Τι παιχνίδι θα κάνουμε όλοι μαζί;»

Όχι:
«Μήπως κάποιος στεναχωρηθεί;»
«Μήπως πληγώσω κάποιον;»
«Μήπως δείχνω προτίμηση;»

Η γιορτή γίνεται συναισθηματικό παζλ, και το παιδί προσπαθεί να μην σπάσει κανένα κομμάτι.

Όμως υπάρχει τρόπος να ζήσουν τα παιδιά Χριστούγεννα όμορφα… και ας είναι μοιρασμένα

Και εδώ έρχεται η πιο σημαντική αλήθεια:

Τα παιδιά μπορούν να ζήσουν ΜΑΓΙΚΑ Χριστούγεννα ακόμα και σε χωρισμένες οικογένειες αρκεί κάτι πολύ βασικό:

Να μην τα κάνουμε “ενδιάμεσο χώρο μάχης”.

Τα παιδιά μπορούν:

• να αγαπούν και τους δύο γονείς
• να χαίρονται σε δύο σπίτια
• να δεθούν με δύο οικογένειες
• να νιώσουν γιορτές διπλές
• να αποκτήσουν δύο παραδόσεις
• να δημιουργήσουν δύο είδη ζεστασιάς

Και ξέρεις τι; Αυτό δεν μειώνει κανέναν γονιό. Τους μεγαλώνει και τους δύο.

Η ασφάλεια του παιδιού δεν είναι ποιος έχει τα περισσότερα στολίδια ή τα «καλύτερα Χριστούγεννα». Είναι η συναισθηματική σταθερότητα που νιώθει από εσένα.

Ακόμα κι αν δεν είσαι πάντα χαρούμενος.
Ακόμα κι αν πονάς και εσύ.
Ακόμα κι αν δυσκολεύεσαι.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς χωρίς πληγές. Χρειάζονται γονείς που δεν τα φορτώνουν με τις δικές τους.

Μικρή λίστα: Τι χρειάζεται ένα παιδί στις μοιρασμένες γιορτές

1. Να νιώθει ότι δεν χρειάζεται να “προστατεύσει” κανέναν γονιό.
2. Να μην ακούει σχόλια που το βάζουν στη μέση.
3. Να ξέρει ότι είναι εντάξει να χαρεί και με τους δύο.

Αυτό που θέλω να σου μείνει

Τα παιδιά μπορούν να επιβιώσουν από τα πάντα, αλλά δεν χρειάζεται να επιβιώνουν από εμάς. Κι αν φέτος οι γιορτές μοιάζουν δύσκολες, δύσκολες είναι για όλους σας — όχι μόνο για το παιδί.

Εσύ όμως είσαι ο ενήλικας.
Εσύ δίνεις τον τόνο.
Εσύ μετατρέπεις την ένταση σε ασφάλεια.
Εσύ δείχνεις ότι τα Χριστούγεννα μπορούν να είναι όμορφα, ακόμα κι όταν η οικογένεια δεν είναι πια όπως ήταν.

Και το παιδί θα το θυμάται αυτό σε όλη του τη ζωή.

‘Εν κατακλείδι..

Αν φέτος οι γιορτές σε βρίσκουν ανάμεσα σε εντάσεις, ενοχές, κούραση ή φόβο ότι το παιδί σου πληγώνεται, δεν χρειάζεται να το διαχειριστείς μόνος σου.

📩 Μπορούμε να δουλέψουμε μαζί βήμα-βήμα πώς να στηρίξεις το παιδί σου και πώς να προστατεύσεις τη δική σου ψυχική αντοχή.

Είτε online είτε από κοντά, υπάρχει τρόπος να κάνετε αυτές τις γιορτές ασφαλείς, ήρεμες και τρυφερές — κι ας είναι μοιρασμένες.