Η οικογενειακή βία είναι ένα διαδεδομένο ζήτημα που υπερβαίνει τα πολιτισμικά, οικονομικά και κοινωνικά όρια, χαρακτηριζόμενο από φυσική, συναισθηματική, ψυχολογική και σεξουαλική κακοποίηση εντός του σπιτιού.
Η βία εντός και μεταξύ οικογενειών αποτελεί συνήθη τρόπο καταχρηστικής δράσης σε μια αισθηματική ή διαφορετικής μορφής οικογενειακή σχέση, όπου ένα άτομο επιλέγει να επιβληθεί επί του άλλου, προκαλώντας φόβο. Αυτό το φαινόμενο είναι επίσης γνωστό ως βία εντός του σπιτιού, μεταξύ οικογενειακών μελών ή βία ανάμεσα σε συντρόφους.
Αυτός ο τύπος βίας μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες σχέσεις, όπως ανάμεσα σε συζύγους ή συντρόφους, ενηλίκων προς παιδιά ή ενηλίκων προς ηλικιωμένους γονείς, καθώς και μεταξύ άλλων στενών συγγενών ή συγκατοικούντων χωρίς ερωτική σχέση.
Είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί όμως για να προστατευθούν τα θύματα, να υποστηριχθεί η ανάκαμψή τους και να αναμορφωθούν οι δράστες.
Μορφές Οικογενειακής Βίας
Η βία μέσα στην οικογένεια συχνά αναφέρεται ως μοτίβο καταναγκασμού και ελέγχου. Όσοι εκδηλώνουν καταχρηστική συμπεριφορά μπορεί να χαρακτηριστούν ως «δράστες βίας».
Η βία εντός και μεταξύ οικογενειών δεν παύει απαραίτητα με τον τερματισμό της σχέσης, αλλά μπορεί να συμβεί και μεταξύ πρώην συντρόφων.
Οι καταχρηστικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν διάφορες τακτικές για να διατηρήσουν την εξουσία και τον έλεγχο, όπως φυσικές επιθέσεις, σεξουαλική βία, συναισθηματική κακοποίηση, απομόνωση του θύματος, κακοποίηση μέσω του διαδικτύου, ψυχολογική κακοποίηση, οικονομική κακοποίηση, περιορισμός θρησκευτικών δικαιωμάτων, απειλές ή βλάβη σε αγαπημένα πρόσωπα ή κατοικίδια, και κακοποίηση μέσω του νομικού συστήματος.
Το μοτίβο του ελέγχου μπορεί να περιλαμβάνει μοναδικούς τρόπους για κάθε σχέση, όπως η απόκρυψη φαρμάκων ως μέσο ελέγχου.
Ο Αντίκτυπος της Οικογενειακής Βίας στα Παιδιά
Τα παιδιά που εκτίθενται στην οικογενειακή βία αντιμετωπίζουν σοβαρές συνέπειες—φυσικούς τραυματισμούς, συναισθηματική αναστάτωση και αναπτυξιακές καθυστερήσεις.
Μπορεί να βιώσουν άγχος, κατάθλιψη και δυσκολίες στη μάθηση και την κοινωνικοποίηση, μεταφέροντας αυτές τις ουλές στην ενήλικη ζωή τους.
Ο Αντίκτυπος στους Ενηλίκους
Τα ενήλικα θύματα της οικογενειακής βίας υποφέρουν από μια σειρά από φυσικές και ψυχολογικές επιπτώσεις, περιλαμβανομένων χρόνιων πόνων, διαταραχών της ψυχικής υγείας όπως το PTSD και έναν εξαντλητικό κύκλο κακοποίησης.
Η αναγνώριση των σημαδιών κακοποίησης είναι κρίσιμη για την παρέμβαση και την υποστήριξη.
Εκμάθηση της αυτοκατηγορίας
Η βία εντός της οικογένειας έχει βαθιές επιπτώσεις στην ψυχολογική υγεία (π.χ., ανησυχία, κατάθλιψη, σκέψεις για αυτοκτονία, μετατραυματικό στρες, ψυχοσωματικά συμπτώματα, κ.ά.). Το συναισθηματικό υπόβαθρο που διαμορφώνουν τα θύματα (δηλαδή χαμηλή αυτοεκτίμηση, αισθήματα ανεπάρκειας, η πεποίθηση ότι δεν είναι άξια αγάπης), σε συνδυασμό με τις ασταθείς αντιδράσεις του δράστη, τα κλειδώνει σε έναν “κύκλο βίας”.
Προοδευτικά, το θύμα συνεχιζόμενης οικογενειακής βίας αρχίζει να βλέπει τον εαυτό του μέσα από τα μάτια του κακοποιητή. Αρχίζει να “μαθαίνει” να επιρρίπτει την ευθύνη στον εαυτό του. Ο δράστης, μεθοδικά και σταδιακά, επιβάλλει στο θύμα την άποψη ότι φέρει μερίδιο ευθύνης, με σκοπό να μείνει παγιδευμένο σε αυτή την κατάσταση χωρίς να επιδιώκει διέξοδο.
Συχνά, ειδικά οι κακοποιημένες γυναίκες υιοθετούν ακόμη και τις δικαιολογίες ή τα επιχειρήματα των δραστών: «Είμαι όπως η μητέρα μου, η οποία προκαλούσε τον πατέρα μου και έτρωγε ξύλο, έτσι και εγώ», «Τα κάνω όλα λάθος, κάτι δεν πάει καλά με μένα», «Ναι, αλλά τον προκάλεσα κι εγώ».
Αποδεχόμενα ένα βάρος ευθύνης που δεν τους ανήκει, τα θύματα που υφίστανται κακοποίηση καταλήγουν να βιώνουν αισθήματα ενοχής και ντροπής, τα οποία λειτουργούν ως σοβαρά εμπόδια στην αποκάλυψη και την καταγγελία της βίας.
Η εκμάθηση της αδυναμίας αντίδρασης
Οι επαναλαμβανόμενες οδυνηρές εμπειρίες από την κακοποίηση και η τραυματική φύση της σχέσης με τον κακοποιητή –η οποία ενισχύεται κατά τις περιόδους ανάμεσα στα περιστατικά, όταν ο θύτης φαίνεται ήρεμος, στοργικός και μετανιωμένος– καταλήγει στην αδυναμία των επιζωσών να αντιδράσουν, σε αισθήσεις ανεπάρκειας και στην αίσθηση ότι δεν μπορούν να υποστηρίξουν τον εαυτό τους.
Αυτή η κατάσταση, γνωστή ως «εκμάθηση της αδυναμίας αντίδρασης», οδηγεί τα θύματα στην πεποίθηση ότι δεν έχουν καμία επιρροή στην προσωπική τους ζωή, γεγονός που τα οδηγεί στην παραίτηση από την προσπάθεια ανεξαρτητοποίησής τους μέσω της απόδρασης.
Η ιδέα της απόδρασης φαίνεται ακόμα πιο τρομακτική λόγω του φόβου εντός της σχέσης για το τι μπορεί να συμβεί στην επόμενη στιγμή, ότι ο δράστης θα βλάψει το θύμα και τα παιδιά αν αποφασίσουν να φύγουν, ότι δεν θα τους πιστέψουν, όπως και φόβος για τον κοινωνικό στιγματισμό.
Συμβουλές και Στρατηγικές για τα Θύματα Οικιγενειακής Βίας
Η αντιμετώπιση και η ανάκαμψη από την οικογενειακή βία απαιτούν θάρρος, δύναμη και πρόσβαση σε υποστηρικτικούς πόρους. Εδώ παραθέτουμε μια σειρά από συμβουλές και στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν τα θύματα να πάρουν τα πρώτα βήματα προς την ασφάλεια και την ευεξία, αλλά και αφού έχουν απομακρυνθεί απο τον κίνδυνο και πρέπει να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους.
1. Αναγνώριση της Κατάστασης:
Το πρώτο βήμα για την ανάκαμψη είναι η αναγνώριση ότι βρίσκεστε σε μια κατάσταση κακοποίησης. Δεν είστε υπεύθυνοι για τη βία που σας ασκείται.
2. Δημιουργία Σχεδίου Ασφαλείας:
- Συγκεντρώστε σημαντικά έγγραφα και πράγματα που μπορεί να χρειαστείτε αν χρειαστεί να φύγετε γρήγορα (ταυτότητα, διαβατήριο, τραπεζικά έγγραφα, κλειδιά).
- Ενημερώστε έναν αξιόπιστο φίλο ή συγγενή για την κατάστασή σας και συζητήστε πιθανά σχέδια καταφυγής.
3. Επικοινωνία με Οργανισμούς Υποστήριξης:
Υπάρχουν πολλοί οργανισμοί και υπηρεσίες που μπορούν να προσφέρουν βοήθεια και στήριξη σε θύματα οικογενειακής βίας. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν συμβουλευτική, νομική βοήθεια και προστασία.
4. Αναζήτηση Θεραπευτικής Υποστήριξης:
Η ψυχολογική και συναισθηματική υποστήριξη είναι κρίσιμη για την ανάκαμψη. Επιδιώξτε τη βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας που έχει εμπειρία στην αντιμετώπιση θυμάτων οικογενειακής βίας. Η θεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τα συναισθήματα, να ξεπεράσετε το τραύμα και να χτίσετε μια νέα ζωή.
5. Χρήση Τεχνολογίας με Ασφάλεια:
Είναι σημαντικό να χρησιμοποιείτε την τεχνολογία με ασφάλεια εάν υπάρχει κίνδυνος παρακολούθησης από τον κακοποιητή. Χρησιμοποιήστε ασφαλείς κωδικούς πρόσβασης, αλλάξτε τις ρυθμίσεις απορρήτου στα κοινωνικά δίκτυα και χρησιμοποιήστε τον ανώνυμο περιήγηση όταν αναζητάτε πληροφορίες ή βοήθεια στο διαδίκτυο.
6. Διατήρηση Φυσικής Υγείας:
Η βία μπορεί να έχει σοβαρές σωματικές επιπτώσεις. Προγραμματίστε επισκέψεις σε έναν γιατρό για να ελέγξετε την φυσική σας κατάσταση και να αντιμετωπίσετε οποιαδήποτε σωματική βλάβη. Η φροντίδα της σωματικής υγείας είναι ένα σημαντικό βήμα προς την ανάκαμψη.
7. Κατασκευή Υποστηρικτικού Δικτύου:
Συνδεθείτε με άλλα άτομα που έχουν βιώσει παρόμοιες καταστάσεις. Οι ομάδες υποστήριξης και οι κοινότητες μπορούν να προσφέρουν κατανόηση, συμπαράσταση και πολύτιμες συμβουλές. Η αλληλεγγύη με άτομα που έχουν παρόμοιες εμπειρίες μπορεί να είναι ενδυναμωτική και να σας βοηθήσει να νιώσετε λιγότερο μόνοι στον αγώνα σας.
8. Ενημέρωση και Νομική Προστασία:
Ενημερωθείτε για τα νομικά σας δικαιώματα και τις διαθέσιμες επιλογές για προστασία, όπως εντάλματα περιορισμού ή άλλες νομικές διαδικασίες που μπορούν να προσφέρουν προστασία. Η συνεργασία με νομικούς συμβούλους ή οργανισμούς που ειδικεύονται στην υποστήριξη θυμάτων κακοποίησης μπορεί να είναι αποφασιστική για την εξασφάλιση της ασφάλειάς σας.
9. Αναζήτηση Εξειδικευμένης Βοήθειας για Παιδιά:
Εάν υπάρχουν παιδιά που επηρεάζονται από την οικογενειακή βία, εξασφαλίστε την ψυχολογική τους υποστήριξη μέσω ειδικευμένων προγραμμάτων και επαγγελματιών. Η προστασία της συναισθηματικής και ψυχολογικής ευημερίας των παιδιών είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή τους ανάπτυξη.
10. Προσωπική Ενδυνάμωση:
Εργαστείτε πάνω στην προσωπική σας ανάπτυξη και ενδυνάμωση. Δραστηριότητες όπως η γιόγκα, ο διαλογισμός, ή η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της αυτοεκτίμησης και στην ανακάλυψη της εσωτερικής σας δύναμης. Αναζητήστε ευκαιρίες για αυτοβελτίωση και αυτοπραγμάτωση που σας φέρνουν χαρά και ικανοποίηση, και συμβάλλουν στην ανοικοδόμηση της ζωής σας σε ένα πιο θετικό πλαίσιο.
11. Επαναπροσδιορισμός Ορίων:
Μάθετε να θέτετε υγιή όρια στις σχέσεις σας, προστατεύοντας τον εαυτό σας από τοξικές συμπεριφορές και διατηρώντας την προσωπική σας ευημερία. Η αναγνώριση και ο σεβασμός των δικών σας αναγκών είναι βασικά για την ανάπτυξη υγιών και υποστηρικτικών σχέσεων.
12. Διατήρηση Ημερολογίου Συναισθημάτων:
Η καταγραφή των σκέψεων, συναισθημάτων και εμπειριών σας μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό εργαλείο θεραπείας και αυτοπροσωπικής ανάλυσης. Αυτό μπορεί να σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τα βιώματά σας, να αναγνωρίσετε τα μοτίβα και να σχεδιάσετε το μέλλον σας με περισσότερη συνείδηση και σκοπιμότητα. Εάν περνάει ο καιρός και νιώθετε οτι δεν έχετε κάνει πρόοδο, ανατρέξτε στις αρχικές σας σημειώσεις και θα ανακαλύψετε πόσο μακριά έχετε φτάσει.
13. Ανάπτυξη Στρατηγικών Διαχείρισης Άγχους:
Το άγχος και η πίεση μπορεί να είναι συνεχή στη ζωή κάποιου που αντιμετωπίζει ή έχει αντιμετωπίσει οικογενειακή βία. Εξερευνήστε τεχνικές διαχείρισης άγχους όπως η αναπνοή, η μείωση ερεθισμάτων, η άσκηση, και η μεσολάβηση για να βρείτε τι λειτουργεί καλύτερα για εσάς. Η τακτική άσκηση, για παράδειγμα, δεν βοηθά μόνο στη φυσική ευεξία αλλά και στην αποκατάσταση της συναισθηματικής ισορροπίας.
14. Εξερεύνηση Νέων Ενδιαφερόντων και Χόμπι:
Η ανάπτυξη νέων ενδιαφερόντων και η αφοσίωση σε χόμπι μπορεί να αποτελέσουν μια πηγή θετικής ενέργειας και αυτοεκτίμησης. Είτε πρόκειται για τέχνη, μουσική, γραφή, είτε για κάποιο άθλημα, η εμπλοκή σε δραστηριότητες που σας γεμίζουν μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα της ταυτότητας και της αυτοπραγμάτωσης.
Οδηγίες για Δράστες που Επιδιώκουν την Αλλαγή
Η αλλαγή αρχίζει με την αναγνώριση των επιβλαβών συμπεριφορών. Ενθαρρύνεται η αναζήτηση επαγγελματικής συμβουλευτικής και η συμμετοχή σε προγράμματα σχεδιασμένα για τους κακοποιητές, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις πράξεις τους και εργαζόμενοι για την αναμόρφωση. Κανένας επαγγελματίας δε θα σας κρίνει γιατί ζητάτε βοήθεια. Αναγνωρίστε το πρόβλημα και αναζητήστε μια καλύτερη ζωή για εσάς αλλά και τους γύρω σας.
Τελευταία Λόγια
Η αντιμετώπιση της οικογενειακής βίας είναι ουσιαστική για την ευημερία των ατόμων και της ευρύτερης κοινότητας. Απαιτείται μια συλλογική προσπάθεια για να υποστηριχθούν τα θύματα και να προληφθεί η μελλοντική βία. Μαζί, μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν ασφαλέστερο, πιο συμπονετικό κόσμο.
Θέλεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου?