Κάθε Σεπτέμβρη, χιλιάδες παιδιά περνούν ξανά τις πόρτες του σχολείου γεμάτα ανυπομονησία, αλλά και άγχος.
Δίπλα τους βρίσκονται σχεδόν πάντα οι μητέρες, με τσάντες, κολατσιό και ανησυχία. Ο πατέρας συχνά μένει στο περιθώριο, είτε λόγω ωραρίου, είτε λόγω κοινωνικών στερεοτύπων που τον θέλουν λιγότερο “ενεργό” στον χώρο του σχολείου. Κι όμως, η παρουσία του, ακόμα και μέσα σε μικρές καθημερινές στιγμές, μπορεί να αλλάξει ριζικά την εμπειρία του παιδιού.
Ο μπαμπάς δεν είναι απλώς ο άνθρωπος που εργάζεται ή “βοηθάει”· είναι θεμελιώδης στήριξη στο χτίσιμο της ψυχικής ανθεκτικότητας και της αυτοπεποίθησης του παιδιού.
Η συναισθηματική σημασία της παρουσίας
Όταν ένα παιδί βλέπει τον πατέρα του να το συνοδεύει στο σχολείο, να το ρωτά πώς ήταν η μέρα του ή να συμμετέχει σε μια σχολική γιορτή, το μήνυμα που παίρνει είναι ξεκάθαρο: «Ενδιαφέρομαι για σένα, η ζωή σου έχει αξία, και είμαι εδώ».
Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που νιώθουν ενεργό το ενδιαφέρον του πατέρα τους:
- εμφανίζουν καλύτερη σχολική προσαρμογή,
- έχουν υψηλότερη αυτοεκτίμηση,
- και μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες με περισσότερη σιγουριά.
Δεν χρειάζονται μεγάλα λόγια ή εντυπωσιακές κινήσεις· χρειάζεται συνέπεια και γνήσια παρουσία.
Ο πατέρας ως πρότυπο μάθησης
Ο τρόπος που ο μπαμπάς μιλά για τη γνώση και το σχολείο έχει τεράστιο αντίκτυπο. Αν δείξει αδιαφορία ή ειρωνεία (“σιγά τα γράμματα”), το παιδί μαθαίνει να υποτιμά την εκπαίδευσή του. Αν όμως μιλήσει με σεβασμό για το σχολείο, αν δείξει περιέργεια (“τι έμαθες σήμερα;”), τότε το παιδί καταλαβαίνει ότι η μάθηση είναι πολύτιμη και συναρπαστική.
Οι πατέρες συχνά μεταφέρουν και μια πιο πρακτική, ρεαλιστική οπτική: συνδέουν τα μαθήματα με την καθημερινή ζωή, δείχνουν πώς η γνώση έχει νόημα πέρα από τους βαθμούς. Αυτό δίνει στο παιδί εσωτερικά κίνητρα να μάθει.
Η καθημερινότητα του σχολείου μέσα από τα μάτια του πατέρα
Η πατρική εμπλοκή δεν είναι μόνο “να πάει ο μπαμπάς σε μια γιορτή”. Είναι:
- να κάτσει μαζί στο τραπέζι όταν γίνεται η μελέτη,
- να ακούσει προσεκτικά τα παράπονα για μια φιλία που δυσκολεύει,
- να ενθαρρύνει όταν το παιδί νιώθει ότι “δεν τα καταφέρνει”.
Ακόμα και πέντε λεπτά αφοσιωμένης παρουσίας μετά τη δουλειά μπορούν να δώσουν στο παιδί την αίσθηση ότι δεν είναι μόνο του.
Ο πατέρας και η συνεργασία με το σχολείο
Πολλοί μπαμπάδες νιώθουν αμήχανα μπροστά σε δασκάλους ή διευθυντές· θεωρούν ότι “αυτά τα κανονίζει η μαμά”. Όμως, όταν ο πατέρας εμφανίζεται στη σχολική συνάντηση, όταν κάνει ερωτήσεις, όταν δείχνει ενδιαφέρον, το παιδί βλέπει ότι οι γονείς είναι μια ομάδα που στέκεται δίπλα του.
Επίσης, η παρουσία του πατέρα στη σχολική κοινότητα σπάει στερεότυπα και δίνει και σε άλλα παιδιά το μήνυμα ότι η συμμετοχή δεν είναι μόνο “δουλειά της μαμάς”.
Η πρόκληση του χρόνου
Είναι αλήθεια: πολλοί μπαμπάδες δουλεύουν ώρες ατελείωτες και συχνά λείπουν όταν το παιδί φεύγει ή επιστρέφει από το σχολείο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η σχέση δεν μπορεί να χτιστεί.
Μικρές κινήσεις μπορούν να γεφυρώσουν το κενό:
- Ένα μήνυμα στο διάλειμμα απο τη δουλειά: «Καλή συνέχεια, ανυπομονώ να μου πεις τα νέα σου!»
- Μια βραδινή κουβέντα στο κρεβάτι, ακόμα κι αν είναι πέντε λεπτά.
- Το να κρατήσει το Σάββατο λίγο χρόνο αποκλειστικά για δραστηριότητες μπαμπά – παιδιού.
Δεν είναι ο χρόνος το κλειδί, αλλά η ποιότητα του χρόνου.
Η ψυχική υγεία του ίδιου του πατέρα
Ένα κομμάτι που συχνά ξεχνάμε: για να είναι παρών ο πατέρας, χρειάζεται κι εκείνος να φροντίσει τη δική του ψυχική υγεία. Άγχος, επαγγελματική εξουθένωση, κοινωνικές προσδοκίες – όλα αυτά τον βαραίνουν. Όταν όμως τολμά να μιλήσει, να ζητήσει στήριξη ή να βάλει όρια στη δουλειά του, δείχνει στο παιδί το πιο πολύτιμο μάθημα: ότι η ψυχική υγεία αξίζει.
Εν κατακλείδι..
Ο πατέρας στο σχολείο δεν είναι μόνο φυσική παρουσία· είναι συμβολισμός. Είναι το “σε βλέπω, σε στηρίζω, είμαι εδώ”. Δεν χρειάζεται να είναι τέλειος ούτε να ξέρει όλες τις απαντήσεις. Αρκεί να είναι παρών, με αληθινό ενδιαφέρον.
Αν είσαι πατέρας, δοκίμασε φέτος να βάλεις το σχολείο πιο κοντά στην καθημερινότητά σου – ακόμη κι αν είναι με μικρές, απλές κινήσεις. Αν είσαι μητέρα, δώσε χώρο στον πατέρα να συμμετέχει. Κι αν είσαι παιδί που διαβάζει αυτό το κείμενο, ζήτα από τον μπαμπά σου να έρθει μαζί σου μια μέρα στο σχολείο.
Η παρουσία του κάνει τη διαφορά. Και η διαφορά αυτή, μένει για μια ζωή.
Θέλεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου?