Sonia Rompoti, MSc, BSc

Τι σημαίνει το cyberbullying για ένα παιδί ή έφηβο – και πώς μπορεί ένας γονιός να γίνει πραγματικό καταφύγιο

Όταν μιλάμε για εκφοβισμό, το μυαλό μας πάει συχνά σε σπρωξίματα, πειράγματα, σκληρά λόγια στο προαύλιο. Όμως ο σημερινός εκφοβισμός δεν ακούγεται – πληκτρολογείται. Δεν γίνεται μπροστά σε άλλους – αλλά μπροστά σε όλους. Και το χειρότερο; Δεν τελειώνει όταν τελειώσει το σχολείο. Συνεχίζεται 24/7, στο κινητό, στο tablet, μέσα στο ίδιο το δωμάτιο του παιδιού.

Ένα απλό σχόλιο τύπου “είσαι χάλια”, μια εικόνα που κυκλοφορεί χωρίς άδεια, ένα “σπάσιμο” ομαδικής συνομιλίας στο chat του σχολείου, μπορεί να μοιάζουν μικρά, αλλά για τον έφηβο που βιώνει την απόρριψη, είναι ένας κόσμος που καταρρέει. Κι όμως, πολλές φορές, αυτά τα περιστατικά υποτιμούνται. “Έλα μωρέ, ένα μήνυμα ήταν.” “Μην το παίρνεις τόσο προσωπικά.” “Απλώς μην απαντάς.”

Μα το παιδί δεν μπορεί να μην το πάρει προσωπικά. Γιατί σε εκείνη τη φάση ζωής του, η προσωπικότητά του χτίζεται πάνω στην αποδοχή. Και όταν αυτή διαλύεται, πονάει βαθιά – πιο βαθιά απ’ όσο αφήνει να φανεί.

Οι σιωπηλές συνέπειες του cyberbullying

Τραύμα χωρίς μώλωπες

Ο διαδικτυακός εκφοβισμός δημιουργεί ένα αίσθημα διαρκούς απειλής. Το παιδί μπορεί να βιώνει:

• ντροπή,
• ανασφάλεια,
• αϋπνίες,
• πανικό όταν έρχεται ειδοποίηση,
• ή μια γενικευμένη απόσυρση από την κοινωνική ζωή.

Σε αντίθεση με τον φυσικό εκφοβισμό, εδώ δεν υπάρχουν σημάδια. Δεν υπάρχει μάρτυρας, ούτε αποδείξεις που μπορείς να “δεις”. Και πολλές φορές, δεν υπάρχει καν το θάρρος από το παιδί να μιλήσει. Γιατί ντρέπεται. Ή γιατί φοβάται ότι αν το πει, θα το κόψουν από το κινητό, θα το μαλώσουν ή – χειρότερα – θα το γελοιοποιήσουν.

Η ψυχολογική επίδραση είναι παρόμοια με αυτή του τραύματος. Δεν είναι “απλώς μια κακή εμπειρία”. Είναι καταγραφή που μένει βαθιά χαραγμένη. Και όσο περνάει απαρατήρητη, τόσο πιο δύσκολο γίνεται το παιδί να επανέλθει σε μια αίσθηση ασφάλειας και αξίας.

Ο ρόλος του γονιού: παρουσία, όχι πανικός

Δεν χρειάζεται να ξέρεις όλα τα apps — χρειάζεται να ξέρεις το παιδί σου

Πολλοί γονείς νιώθουν χαμένοι μπροστά στον ψηφιακό κόσμο. Δεν προλαβαίνουν τις νέες πλατφόρμες, δεν ξέρουν τι κάνουν τα παιδιά “μέσα εκεί”, δεν καταλαβαίνουν καν τη γλώσσα που χρησιμοποιούν. Και το αποτέλεσμα; Απόσταση. Σιωπή. Παρανόηση.

Δεν χρειάζεται να είσαι tech expert για να στηρίξεις ένα παιδί που υποφέρει από cyberbullying. Αυτό που χρειάζεται είναι να είσαι διαθέσιμος. Όχι έτοιμος να μαλώσεις. Όχι γεμάτος φόβο και έλεγχο. Αλλά ήρεμα παρών.

Να πεις: “Αν ποτέ σε στενοχωρήσει κάτι που είδες ή σου έγραψαν, είμαι εδώ. Δεν θα σε μαλώσω. Θα σε βοηθήσω να το αντιμετωπίσουμε μαζί.”
Και μετά… να το εννοείς.

Πώς κερδίζεται ξανά η εμπιστοσύνη

Το παιδί που εκφοβίζεται νιώθει μόνο. Πρέπει, λοιπόν, να χτίσουμε ένα περιβάλλον που του λέει: εδώ είσαι ασφαλής.
Αυτό ξεκινά με τον τρόπο που αντιδρούμε. Αν πανικοβληθούμε, αν απειλήσουμε “να πάμε στο σχολείο”, αν του πάρουμε το κινητό, του αφαιρούμε το μόνο που έχει: τον έλεγχο.

Αντί γι’ αυτό, μπορούμε να του δώσουμε επιλογές. Να ρωτήσουμε τι θα το έκανε να νιώσει καλύτερα. Να εξηγήσουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι δικό του, και ότι δεν έχει κάνει τίποτα “λάθος”. Να του δείξουμε πώς μπορεί να μπλοκάρει, να αποθηκεύσει αποδείξεις, να προστατεύσει τον εαυτό του – αλλά πάντα με σεβασμό, όχι με πίεση.

Δεν είναι υπερβολή – είναι αόρατη κακοποίηση

Ας μην υποτιμήσουμε ποτέ τη δύναμη μιας οθόνης. Πίσω της μπορεί να κρύβεται απομόνωση, ντροπή, θυμός ή και μια εσωτερική φωνή που επαναλαμβάνει όσα είπε το μήνυμα: “είσαι τίποτα”. Αυτό το παιδί δεν χρειάζεται να “σκληρύνει” ή να “μάθει να αδιαφορεί”. Χρειάζεται να ξέρει ότι έχει δίπλα του έναν ενήλικα που το βλέπει και το πιστεύει.

Και αν δυσκολεύεστε να ανοίξετε αυτόν τον διάλογο, ή αν νιώθετε ότι το παιδί έχει ήδη επηρεαστεί βαθύτερα απ’ όσο δείχνει, τότε ίσως ήρθε η ώρα να ζητήσετε βοήθεια.