Sonia Rompoti, MSc, BSc

Κάποια παιδιά κοιτούν τους άλλους με θαυμασμό – και τον εαυτό τους με αμφιβολία.
«Δεν είμαι καλός στα μαθηματικά»,
«Οι φίλοι μου είναι πιο αστείοι»,
«Δεν τα καταφέρνω ποτέ όπως οι άλλοι.»

Οι λέξεις που χρησιμοποιεί ένα παιδί για τον εαυτό του χτίζουν την εσωτερική του φωνή – αυτή που θα το ακολουθεί μια ζωή. Αν η φωνή αυτή λέει “είμαι αρκετός”, το παιδί θα νιώθει ασφάλεια να προσπαθεί, να αποτυγχάνει, να εξελίσσεται. Αν λέει “δεν αξίζω”, τότε ακόμα και οι επιτυχίες θα του φαίνονται “κατά λάθος”.

Η αυτοεκτίμηση δεν είναι έμφυτη. Είναι δεξιότητα. Και όπως όλες οι δεξιότητες, χτίζεται στην πράξη, μέσα από τις σχέσεις, και κυρίως – μέσα στο σπίτι.

Τι είναι πραγματικά η αυτοεκτίμηση;

Η αυτοεκτίμηση είναι η συναισθηματική αξία που αποδίδει κάποιος στον εαυτό του. Είναι η αίσθηση ότι “είμαι σημαντικός, αξίζω αγάπη και σεβασμό όπως είμαι.”

Σε αντίθεση με την αυτοπεποίθηση – που σχετίζεται με το τι “καταφέρνω” – η αυτοεκτίμηση έχει να κάνει με το ποιος είμαι.

Ένα παιδί με υψηλή αυτοεκτίμηση:

• Μπορεί να κάνει λάθος και να συνεχίσει
• Αναλαμβάνει ευθύνες χωρίς φόβο αποτυχίας
• Δεν νιώθει ότι πρέπει να “αποδείξει” την αξία του
• Έχει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις απορρίψεις
• Δεν εξαρτά την αξία του αποκλειστικά από την εξωτερική αποδοχή

Πώς καλλιεργείται η αυτοεκτίμηση στα παιδιά;

Η βάση της αυτοεκτίμησης τοποθετείται στην πρώιμη σχέση γονέα-παιδιού. Η αίσθηση ότι “με βλέπουν, με ακούν, με αποδέχονται όπως είμαι” είναι η ρίζα της. Από εκεί και πέρα, ενισχύεται μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση.

Δώσε σημασία, όχι μόνο προσοχή

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Δεν αρκεί να είσαι κοντά. Το παιδί χρειάζεται να νιώσει ότι το βλέπεις πραγματικά: πότε δυσκολεύεται, πότε προσπαθεί, πότε νιώθει περήφανο.
«Είδα πόσο πολύ συγκεντρώθηκες στην κατασκευή σου. Το απόλαυσες;»

Επίτρεψε το λάθος

Αν κάθε λάθος συνοδεύεται από κριτική, το παιδί συνδέει το “λάθος” με το “είμαι ανεπαρκής”. Χρειάζεται να μάθει ότι το λάθος είναι μέρος της μάθησης, όχι απειλή.
«Δεν πειράζει που το έχυσες – όλοι κάνουμε λάθη. Θες να το καθαρίσουμε μαζί;»

Ενίσχυσε την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα

Αντί για “μπράβο, πήρες 10”, προτίμησε:
«Φαίνεται ότι διάβασες με πολύ προσοχή. Είμαι περήφανος/η για την επιμονή σου.»
Αυτό μαθαίνει στο παιδί να συνδέει την αξία του με την προσπάθειά του, όχι με εξωτερικές επιδόσεις.

Δώσε χώρο να εκφραστεί

Η γνώμη του παιδιού μετράει. Όταν το ρωτάς, το ακούς και του επιτρέπεις να επιλέξει, νιώθει ότι έχει φωνή.
«Θες να φορέσεις την κόκκινη ή την μπλε μπλούζα σήμερα;»
«Τι λες να διαλέξεις εσύ το παραμύθι απόψε;»

Πώς η σύγκριση και η πίεση καταστρέφουν την αυτοεκτίμηση

Τα παιδιά που μεγαλώνουν με συνεχή σύγκριση – είτε με αδέρφια, συμμαθητές ή πρότυπα στο διαδίκτυο – μαθαίνουν ότι η αξία τους είναι σχετική. Δεν νιώθουν “αρκετά καλά” επειδή πάντα κάποιος είναι “καλύτερος”.

Ακόμη και η θετική πρόθεση του γονέα μπορεί να μετατραπεί σε πίεση:
«Μπορείς καλύτερα!» ή «Είσαι ο πιο έξυπνος!» μπορεί να ενισχύσουν μια ψευδή αίσθηση τελειότητας που οδηγεί σε φόβο αποτυχίας.

Η πραγματική αυτοεκτίμηση δεν χρειάζεται να είναι “ο καλύτερος”. Χρειάζεται να ξέρεις ότι είσαι σημαντικός, απλώς επειδή υπάρχεις.

Τι γίνεται με τα παιδιά που ήδη έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση;

Αν το παιδί λέει πράγματα όπως:

• «Δεν μπορώ να το κάνω.»
• «Είμαι χαζός/ή.»
• «Δεν με θέλει κανείς.»

…τότε χρειάζεται υποστήριξη, όχι διόρθωση.

Αντί να πεις: «Μην το λες αυτό!», πες:
«Βλέπω ότι ένιωσες απογοήτευση. Θες να μου πεις τι σε έκανε να σκεφτείς έτσι;»

Δημιούργησε ένα ασφαλές περιβάλλον όπου το παιδί μπορεί να εκφράσει το δύσκολο συναίσθημα χωρίς να ντρέπεται. Όσο πιο πολύ νιώθει αποδεκτό στη δυσκολία του, τόσο πιο εύκολα θα την ξεπεράσει.

Εν κατακλείδι..

Τα παιδιά μαθαίνουν ποιοι είναι μέσα από τα μάτια μας. Αν σε κοιτά και βλέπει αυστηρότητα, πίεση, συνεχείς διορθώσεις – αυτό μαθαίνει ότι του αξίζει.
Αν σε κοιτά και βλέπει τρυφερότητα, σταθερότητα, κατανόηση, τότε ξέρει μέσα του:
“Είμαι αγαπημένος, όπως είμαι. Μπορώ να γίνω ακόμα καλύτερος, χωρίς να φοβάμαι ότι θα χάσω την αγάπη τους.”

Αν νιώθεις ότι το παιδί σου παλεύει με την αυτοεκτίμησή του, αν θέλεις να μάθεις πώς να του μεταδώσεις αυτοπεποίθηση χωρίς υπερβολές ή ενοχές, είμαι εδώ να σε στηρίξω.

Μπορείς να μου στείλεις μήνυμα ή να κλείσουμε μαζί μια ατομική συνεδρία καθοδήγησης.
Χτίζοντας τη δική σου φωνή αποδοχής, βοηθάς το παιδί σου να χτίσει τη δική του εσωτερική φωνή δύναμης.