Έχεις αρχίσει να νιώθεις πως όλα σε κουράζουν. Πως δεν έχεις πια ενέργεια ούτε για τα απλά. Ότι δεν θυμάσαι την τελευταία φορά που ξύπνησες με ενθουσιασμό.
Είναι άραγε απλώς στρες… ή κάτι βαθύτερο;
Στην εποχή της υπερπαραγωγικότητας, το burnout έχει γίνει μέρος της καθημερινότητας για πολλούς ενήλικες. Συχνά συγχέεται με το άγχος ή την “κούραση”, όμως έχει πολύ διαφορετική ρίζα – και πολύ πιο σοβαρές συνέπειες αν δεν αναγνωριστεί εγκαίρως.
Τι είναι το burnout και πώς διαφέρει από το άγχος;
Το burnout (επαγγελματική εξουθένωση) είναι μια κατάσταση σωματικής, ψυχικής και συναισθηματικής εξάντλησης που συνήθως προκύπτει από παρατεταμένη έκθεση σε υπερβολικό άγχος, κυρίως σε εργασιακά ή φροντιστικά περιβάλλοντα (γονείς, φροντιστές ηλικιωμένων κ.ά.).
Σε αντίθεση με το “απλό” άγχος, που μπορεί να είναι παροδικό και περιοδικό, το burnout είναι μια χρόνια και προοδευτική κατάσταση, που διαβρώνει την εσωτερική μας ενέργεια και επηρεάζει βαθιά την ταυτότητά μας.
Συμπτώματα του burnout
Η εξουθένωση δεν ξεκινά απότομα. Χτίζεται σιγά-σιγά μέσα από την επανάληψη, τη συνεχή πίεση και την έλλειψη ανάπαυλας. Ορισμένα χαρακτηριστικά σημάδια είναι:
- Διαρκής κόπωση, ακόμα και μετά από ξεκούραση
- Έλλειψη κινήτρου ή ενδιαφέροντος για δουλειά ή δραστηριότητες
- Αίσθημα αποσύνδεσης από τους γύρω και τον εαυτό
- Κυνισμός ή αρνητικότητα σε σχέση με την εργασία ή τις ευθύνες
- Συχνές ασθένειες (λόγω εξασθενημένου ανοσοποιητικού)
- Δυσκολία συγκέντρωσης και λήψης αποφάσεων
Σε προχωρημένα στάδια, μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη και κατάθλιψη, συναισθηματική απομόνωση ή κρίσεις πανικού.
Γιατί είναι δύσκολο να το αναγνωρίσουμε;
Το burnout συχνά μεταμφιέζεται. Λέμε «είμαι λίγο κουρασμένος», «είναι απλώς μια δύσκολη περίοδος» ή «όλοι έτσι νιώθουν». Αυτό όμως που το διαφοροποιεί από το φυσιολογικό άγχος είναι η αίσθηση κενού: δεν έχεις απλώς άγχος, νιώθεις ότι δεν έχεις πια τίποτα να δώσεις.
Το άλλο εμπόδιο είναι η κουλτούρα της αντοχής. Πόσες φορές έχεις ακούσει «κάνε υπομονή», «μην τα παρατάς», «όλοι έτσι είμαστε»; Αυτή η νοοτροπία οδηγεί πολλούς στο να αγνοήσουν τα πρώτα σημάδια, μέχρι να φτάσουν σε σωματική και ψυχική κατάρρευση.
Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι στο burnout;
Αν και όλοι μπορούμε να εξαντληθούμε, υπάρχουν ομάδες που είναι πιο εκτεθειμένες:
- Γονείς μικρών παιδιών (ειδικά χωρίς υποστήριξη)
- Επαγγελματίες υγείας και φροντιστές
- Δάσκαλοι, θεραπευτές, σύμβουλοι
- Ελεύθεροι επαγγελματίες με ασταθή εργασιακά πλαίσια
- Άτομα με έντονο αίσθημα ευθύνης και δυσκολία στο «όχι»
Τι μπορείς να κάνεις;
Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση. Δεν μπορείς να θεραπεύσεις κάτι που δεν αποδέχεσαι. Στη συνέχεια, μπορείς να προχωρήσεις σε μικρές αλλά ουσιαστικές αλλαγές:
- Βάλε όρια: Όχι δεν σημαίνει εγωισμός. Σημαίνει σεβασμός στον εαυτό.
- Κάνε αποσύνδεση από την εργασία: Όχι email το βράδυ, όχι δουλειά στο κρεβάτι.
- Δημιούργησε τελετουργίες χαλάρωσης: 10 λεπτά τη μέρα για εσένα, με μουσική, ανάγνωση ή βόλτα.
- Μίλησε: Σε ένα φίλο, ένα σύμβουλο, έναν θεραπευτή. Η φωνή μας είναι θεραπευτική.
- Επανεξέτασε τις αξίες σου: Ζεις τη ζωή που θέλεις ή την επιβιώνεις;
Και αν νιώθεις πως είναι πολύ αργά;
Δεν είναι ποτέ. Η εξάντληση δεν είναι αποτυχία – είναι σήμα συναγερμού. Σου λέει ότι κάτι πρέπει να αλλάξει. Όχι ότι δεν τα καταφέρνεις. Αλλά ότι δεν χρειάζεται να τα καταφέρνεις όλα μόνος/η.
Αν βλέπεις τον εαυτό σου σε αυτές τις γραμμές, μην περιμένεις άλλο. Η βοήθεια δεν είναι αδυναμία – είναι η πιο ώριμη επιλογή που μπορείς να κάνεις για εσένα.
Στείλε μου μήνυμα ή κλείσε το δωρεάν εισαγωγικό μας ραντεβού.
Μαζί μπορούμε να βρούμε τι σε εξαντλεί και να χτίσουμε ένα πλάνο επιστροφής στην ηρεμία και την ισορροπία.
Θέλεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου?